Camın sıvı halden katı hale geçmesi ne kadar sürer?

Cam soğuduğunda sıvıdan katıya geçişi neredeyse anlık gerçekleşir — dakikalar içinde katılaşır ve sertleşir. Ancak cam teknik olarak ne bir sıvı ne de kristal bir katıdır; "amorf katı" veya "camsı katı" olarak sınıflandırılır. Sıvıların aksine cam akan bir sıvı değildir; katıların aksine ise atomları düzenli kristal kafes oluşturmaz.

Yaygın bir kentsel efsane şudur: Ortaçağ katedrallerinin pencereleri altında daha kalın, üstünde daha incedir çünkü cam yüzyıllar içinde yavaşça aşağı doğru akmıştır. Bu tamamen yanlıştır. Oda sıcaklığında cam son derece rijittir ve akma hızı ölçülemeyecek kadar küçüktür — bunun gerçekleşmesi için evrenin yaşından çok daha uzun zaman gerekir. Eski katedrallerde kalınlık farklılığı, orta çağda cam üretim teknolojisinin sınırlılığından kaynaklanır: döner disk yöntemiyle üretilen camların kenar kısımları daha kalındı ve ustalarca bu kısım alta gelecek şekilde yerleştirildi.

Cama "amorf katı" denmesinin sebebi atomların düzensiz yapısıdır. Kristal bir katta atomlar düzenli tekrarlayan örüntüler oluşturur (tuz, buz, metal gibi). Camda ise silis (SiO₂) atomları rastgele dizilmiştir — tıpkı soğutulmuş ve katılaşmış bir sıvı gibi. Bu yapı cam üretilirken hızlı soğutmayla korunur; yavaş soğusaydı atomlar kristal kafes oluşturabilir ve cam opak bir kristale dönüşürdü.

Cam üretiminde kullanılan ana hammadde silistir (kum). Türkiye, dünyada kaliteli silis rezervi bakımından önemli ülkeler arasındadır. Modern cam üretiminde eritme fırınları 1.500°C'yi aşar; oluşan sıvı akışını "float" yöntemiyle (erimiş kalay üzerinde yüzdürme) düzleştirip hızla soğutarak standart cam levhalar üretilir.