Evrendeki atomların ne kadarı hidrojen ve helyumdur?
Hızlı Cevap
Yaklaşık %98'i. Hidrojen %75, helyum %23 oranında bulunur. Geri kalan tüm elementler — demir, karbon, oksijen dahil — yalnızca %2'yi oluşturur.
Detaylı Açıklama
Evrendeki tüm atomların yaklaşık %98'i yalnızca iki elementten oluşur: hidrojen (%75) ve helyum (%23). Periyodik tablodaki geri kalan 116 element — demir, karbon, oksijen, azot ve diğerleri dahil — evrenin yalnızca %2'sini oluşturur.
Bu çarpıcı oran, Büyük Patlama'nın (Big Bang) bir sonucudur. Patlama'dan yaklaşık 3 dakika sonra evren, proton ve nötronların birleşmesine izin verecek kadar soğumuştu. Bu kısa süreçte hidrojen ve helyum çekirdekleri oluştu — buna "Büyük Patlama nükleossentezi" denir. Daha ağır elementlerin oluşumu için milyonlarca yıl beklemek, devasa yıldızların oluşmasını ve ölmesini gerekli kıldı.
Demir gibi ağır elementler, yalnızca büyük yıldızların çekirdeklerinde veya süpernova patlamalarında oluşabilir. Altın, platin ve uranyum gibi elementler ise nötron yıldızı çarpışmaları gibi son derece şiddetli kozmik olayların ürünüdür. Bu yüzden dünyanın kıymetli metallerine "nadir" diyoruz — gerçekten de son derece nadir kozmik olayların izleridir.
Samanyolu'nda tahmin edilen 200-400 milyar yıldızın büyük çoğunluğu hidrojen ve helyumdan oluşur. Güneş'in kütlesinin yaklaşık %71'i hidrojenden, %27'si helyumdan oluşmaktadır. Güneş her saniye yaklaşık 600 milyon ton hidrojeni helyuma dönüştürür — bu nükleer füzyon tepkimesi, Dünya'yı ısıtan ve aydınlatan enerjiyi üretir.